Emekli Müftü Yüksel Kaymak’tan "Kurban İbadeti ve Hükmü..."

Kaymak, kurban ibadetinin Allah’a yakınlaşma amacı taşıyan önemli bir kulluk görevi olduğunu belirterek, İslam alimlerinin kurban konusundaki görüşlerini ayetler ve hadisler ışığında değerlendirdi. Ayrıca kurban etinin paylaşımı, ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması ve teşrik tekbirlerinin önemi hakkında da bilgiler verdi. KURBAN; Allah'a yakınlık amacıyla yapılan bir kulluk görevidir. Allah'ın rızasından Başka hiç bir şey için kurban kesilmez. İbadetlerde asıl amaç; Allah'ın hoşnutluğunu kazanmaktır. Kur'an'da, اِنَّٓا اَعْطَيْنَاكَ الْـكَوْثَرَۜ ﴿١﴾ فَصَلِ لِرَبِّكَ وَانْحَرْۜ ﴿٢﴾ اِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْاَبْتَرُ ﴿" (Resulüm!)Kuşkusuz biz sana Kevser'i verdik. Şimdi sen Rabb'in için Namaz (Bayram namazı) kıl ve kurban kes. Asıl sonu kesik olan, şüphesiz sana buğz eden ve kin besleyendir." Buyurulur. (Kevser suresi) Mezheb imamlarımızın hepsi ittifakla,kurban kesmenin Hz.Muhammed (s.a.v.)'e farz olduğunda birleşmişlerdir. Bununla birlikte, Bayram Namazı, Kurban ve Vitir Namazı (Ümmet-i Muhammed’e farklı ve fazla olarak bu üç kulluk görevi) Hz.Muhammed (s.a.v.)'e Allah tarafından Kur’an ayetleri ile farz kılınmıştır. Ancak, Ebu-Hanife'ye göre,” Bu üç ibadet kesin olarak Peygambere farz olmakla beraber ümmet'e vacibtir. Çünkü hakkında nas (ayet) vardır. Fakat (Bayram namazı ve kurban kesme emri Ümmete Emir olup-olmadığı kesin olmayıp, şüpheli ve kapalıdır.” Buyurur. EBU HANİFE’YE GÖRE; “Akıllı,buluğa ermiş,ve Nisap miktarı mala veya servete sahip olan mukim Müslümanlara kurban kesmek vaciptir.“ Buyurur. Fakat İmam Şafii, İmam Malik, İmam Ahmed b.Hanbel, İmam Yusuf ve Mummed'e göre; KUR’AN’DA-KEVSER SURESİ’NDEKİ; فَصَلِ لِرَبِّكَ وَانْحَرْۜ “SALLİ VE İNHAR kelimeleri Emr-i Hazırdır. Yani;(Ey Muhammed ! ) Rabbin’in rızası için bayram namaz kıl ve kan akıt.(Kurban kes.) Ayetteki, bu emir kelimeleri -müfret (tekildir,cemi değildir.) Bu nedenle emir ve hitap sadece Hz. Muhammed’e dir.Ümmete kesin emir değildir. Buna göre kurban kesmek, Bayram Namazı kılmak ve Vitir Namazı kılmak, Hz.Muhammed’e farzdır, ümmete sünnettir. Çünkü,”Peygamber’in yaptığı kulluk görevlerini ümmetinin yapması sünnettir.” Buyururlar. Ayrıca; İmam Şafii,İmam Malik ve İmam Ahmet B.Hambel’e göre ise; yolcu sayılan kimseler de isterlerse kurban kesebilirler. İbn -I Abbas (r.a.)Kevser hakkında şöyle; ”Kevser, Allah'ın Hz. Nebi'e verdiği hayırdır. Kevser suresi Hz.Muhammed’e özeldir.”Buyurdu. (Buhari-4966) KURBAN KESMEYİ VACİP KILAN ZENGİNLİĞİN ÖLÇÜSÜ Kişinin asli ihtiyaçlarının ve borçlarının dışında nisap miktarı mala sahip olması veya malının bulunmasıdır. NİSAP MIKTARI: Beş deve,veya 30 sığır veya 40 koyun-keçi veya 80.18 gram altın, bu değerde para veya ticaret malı, 561 gram gümüş veya 650 kg. toprak mahsulüdür. Zekat ile sorumlu olmak için nisap miktarı malın artıcı nitelikte olması ve üzerinden bir yıl geçmesi şart olmasına rağmen, kurban ibadetinde malın ve servetin üzerinden tam bir yılın geçmesi şart değildir. Ebu Hanife'nin dışındaki tüm imamlarımıza (şafii, Maliki, Hanbeli, İmam Yusuf ve İmam Muhammed de dahil, ”Nisap miktarı mala sahip olan Müslümanlara zekat farz ve kurban kesmek sünnet-i müekkededir.”Buyururlar. Yani; Ümmetin kurban kesmesi zorunlu değildir.Yani; Ömründe bir veya bir kaç defa kurban kesen Müslüman Hz. Peygamber'imizin sünnetini ihya etmiş sayılır. KENDISINDEN ZEKAT VERMEYI VE KURBAN KESMEYI GEREKTİRMEYEN ŞEYLER Giysiler, silahlar, binit araçları, evler, iş makineleri ve gayri-menkul olan arazilerin kıymet ve değerleri zekat nisabına katılmaz. Bunlara Havaic-i asliye (asıl ihtiyaçlar) denilir. Ancak, Gayr-i Menkullerinin kira vb. gelirleri zekata katılır ve eklenir. Arazi mahsullerinden uşur (onda bir)tüm masraflar düşüldükten sonra elde asgari 650 kg. mahsul kalıyorsa-bu mahsul da altı bozulmadan durabilecek dayanıklılığa sahip ise,bu mahsulden yoksul kişilere zekat olarak verildiği gibi, bu mahsullere sahip olan Müslüman kurban da keser. Borçlu olan kişiler, zekat vermek ve kurban kesmekle yükümlü değildirler. Zengin olan çocukların vasileri onların adına zekat verir ve kurban keserler. KURBAN,HANGI HAYVANLARDAN OLUR ? Koyun, keçi, sığır, manda ve devedir. Bunların dışındaki hayvanlardan kurban edileceğine dair bir delil yoktur. Bu itibarla, tavuk, kaz, ördek, deve kuşu, balık ve ceylan gibi hayvanların kurban olmaz. Koyun ve keçilerde bir yaşını doldurmuş olanlar. Sığır ve mandalarda iki yaşını doldurmuş olanlar. Ancak, koyunların, altı ayını tamamladığında, bir yaşını doldurmuş, diğer koyunlar gibi semiz ve gösterişli olanları da kurban olur. Koyun ve keçiler tek kişi adına kesilirler. Sığır ve mandalara, birden yedi kişiye kadar ortak olunur. Develer, beş yaşını doldurmuş olurlarsa kurban olurlar. Develer, birden yediye kadar hisse olunarak kesilir. Bir hadiste, "RESULÜLLAH (S.A.V.) İLE SEFERDE BERABERDIK.DERKEN KURBAN BAYRAMI GELDI.BİZ KURBAN İÇİN BIR SIĞIRDA YEDI KİŞİ,DEVEDE DE ON KİŞİ ORTAK OLDUK". Buyuruldu. (Buluğ'ül Meram-Selamet yolları adlı kitapta (cilt 4,s.204)Tirmizi ile Nesai İbni Abbas (R.A.) Dan rivayet etmişlerdir.) Buna göre, bir deveyi hissedar olarak on kişinin kurban kesebileceklerine dair cevaz ve rivayet vardır. Hissedarlardan biri sırf et niyetiyle kurbana ortak olsa ve katılsa veya ortaklardan biri Müslüman olmasa,tüm ortakların kurbanı kabul olmaz. Çünkü; Kurban kesmek ibarettir. Kafirler ise İbadetten önce iman etmekle sorumludurlar. İman olmadan ibadet (kulluk)sorumluluğu yerine getirilemez. Zengin olan evlatlar, hayatta olan veya ölmüş olan anne ve babalarının, yakınlarının ve sevdiklerinin adına niyet ederek, Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla kurban kesebilirler. Sevabını onların ruhlarına bağışlayabilirler. KURBAN HANGI GÜNLERDE KESİLİR ? Bayram namazı kılınan yerlerde, bayramın birinci günü Bayram Namazını kıldıktan sonra kurban kesimi başlar, Bayram Namazı kılınmayan yerlerde de sabah namazından hemen sonra kurban kesimi başlar. Bayramın Üçüncü günü akşam namazıyla kurban kesim işlemi sona erer. TEŞRİK- ( Kaf (ق), Anlamı: Bayram günlerini diğer günlerden ayırmak.) tekbiri getirmek Ebu Hanife’ye göre vaciptir. İmam Şafii ve diğer imamlara göre bayram günlerinde farz namazlardan sonra TEŞRİK tekbirini okumak ve söylemek, Sünnettir. Teşrik tekbirlerini, Arefe günü sabah namazından itibaren başlayıp bayramın dördüncü gününün ikindi namazına kadar, yirmi üç vaktin farz namazının arkasından birer defa okunur. اَللَهُ اَكْبَرُ اللَّهُ اَكْبَرُ لَا اِلهَ اِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ اَكْبَرُ اللَّهُ اَكْبَرُ وَلِلَّهِ الْحَمْدُ "Allâhü ekber Allâhü ekber Lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber Allâhü ekber ve lillâhi'l-hamd." "Allah her şeyden yücedir, Allah her şeyden yücedir. Allah'tan başka ilâh yoktur. O Allah her şeyden yücedir, Allah her şeyden yücedir. Hamd Allah'a mahsustur." Okunur. KURBAN OLMAYACAK HAYVANLAR 1-Yukarıda izah edildiği üzere yaşlarını tamamlamayan hayvanlardan kurban olmaz. 2-Bir veya iki gözü kör olan hayvanlardan kurban olmaz. 3-Aşırı derecede zayıf olan hayvandan kurban olmaz.  4-Kulağının ve kuyruğunun üçte birinden fazlası kopmuş olan hayvanlardan kurban olmaz. 5-kulağının çoğu veya hepsi kesik olan hayvanlardan kurban olmaz. 6-Deve,n Sığır, Manda, Koyun ve Keçinin dışındaki hayvanlardan kurban olmaz. 7-Yürüyemeyecek derecede kötürüm ve topal olan hayvanlardan kurban olmaz. 8-Dişlerinin yarıdan fazlası dökülmüş olan hayvanlardan kurban olmaz. 9-Doğuştan kulağı olmayan hayvandan kurban olmaz. 10-Koyun ve keçide bir,sığırda iki memesi kurumuş olan hayvanlardan kurban olmaz. 11-Ağır hasta olan hayvanları kurban etmek caiz değildir.  KURBAN NASIL KESILIR? 1-Kurban incitilmeden güzel bir şekilde sol tarafına,başı Doğu'ya ,boğazı kıbleye (Kabe’ye)gelecek şekilde yatırılır. 2-Arka ayaklarıyla beraber ön sol veya sağ ayaklarının üçü birlikte bağlanır, ön ayaklarından biri serbest bırakılır,bağlanmaz. (kurban,bu ayağıyla hareket etsin, kanı dışarı pompalasın ve çıkarsın) diye. 3-Hayvanın iki gözü bir havlu veya benzeri bir şeyle bağlanır veya kapatılır. 4-Hayvana eziyet vermemek için bıçak iyice kılavlanır. 5-Allah rızası için kurban kesmeye niyet edilir. 6-Aşağıda Zikredilen ayetler ve mealleri Besmele çekilerek okunur. ‎إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (6/79) Meali; Ben hakka yönelen birisi olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratan(Allah’) a çevirdim. Ben Allah'a ortak koşanlardan (müşriklerden) değilim. ‎قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ  (6/162.) (Deki;muhakkak namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm Alemlerim Rabbi olan Allah içindir. 7-Tekbir getirilir.(Dileyen üç defa, dileyen bir defa okur.) TEKBIR: ALLAH'U EKBER, ALLAH'U EKBER, LAİLAHE İLLELLAH'U VELLAH'U EKBER,ALLAH'U EKBER VE LİLLAH'İL HAMD.(yukarıda anlamı verildi.)  8-Bismillah'i ALLAH'U ekber denir, bıçak hayvanın boğazına, boğazdaki düğmenin vücut tarafındaki yerine çalınır. (düğmenin alt tarafından kesilir.). Hayvanın boğazındaki düğmenin kafa tarafından değil, vücudu tarafından kesilir. İmam Şafii’ye göre; dört damarın da kesilmesi gerekir. (yemek borusu, nefes borusu, hayvanın boğazının sağında ve solundaki iki can damarları veya şah damarları) kesilir. Ebu Hanife’ye göre; bu damarların yarısından bir fazlası, yani üçü kesilirse kurban kesimi tamamdır. Fakat, eftal olan dört damarı da kesmektir. Bu sebepten kurbanın boğazındaki düğmenin alt tarafından, vücut tarafından kesmek gerekir. Kurbanı kesim sırasında hayvanın; yemek borusu ve nefes boruları kesildikten sonra kanın boşalması için biraz beklenmelidir. Şah damarları veya can damarları kan boşandıktan sonra kesilmelidir. Allah tüm kulluk görevlerimizi ve kurban ibadetimizi kabul etsin. Kurban kesiminde sünnet veya müstehap olan hususlar: 1.Kurban kesecek kişi ehil (kurban kesme işlemini iyi biliyorsa) bizzat kendi kesmesi daha doğrudur. Ehil değilse islam’i usula göre kurban kesmeyi iyi bilen birine vekâlet vererek kestirmelidir. 2.Kurban eti üçe bölünmelidir, bir hissesi ev halkına, bir hissesi yardıma muhtaç yoksullara, bir hissesi de dost ve ahbaplara ikram edilmelidir. Kurban kesen kişinin evine yıl içinde çok az et giriyorsa, kurban etinin çoğu ev halkının ihtiyacı için bırakılabilir. 3.ZEKAT VE KURBAN ETLERİ: Önce kendi yakınlarımızın yoksullarına,sonra mahallemizin ve köyümüzün yoksullarına, sonra şehrimizin yoksullarına verilir. 4.Şehrimizdeki fakirlerin ihtiyaçları karşılandıktan sonra diğer şehirlerde yaşayan yardıma muhtaç kişilere verilir. 5.Ülkemizdeki yoksulların ihtiyaçları karşılandıktan sonra komşu ülkelerdeki yoksul Müslümanlara verilir. NOT; Olağan üstü hallerde (deprem, sel baskını, yangın, düşman saldırısı vb.)durumlarda Devletimizin ve Diyanet İşleri Başkanlığının önerileri ile zekatlarımızın ve kurban etlerimizin afat zedelere ulaştırılması ve verilmesi elzem ve Efdal’dır. Allah (C.C.)kurbanlarımızı kabul etsin. Türkiye’nin ve İslam aleminin Kurban bayramını tebrik ediyorum.